Samtal við Eyjólf Guðmundsson — fyrrverandi rektor Háskólans á Akureyri, deildarforseta við Landbúnaðarháskóla Íslands og fyrrverandi hagfræðing hjá CCP (EVE Online). Gervigreindin sem magnari, LLM eins og Minecraft, fatan sem hver kynslóð fyllir, velviljaða búrið og fullveldi yfir eigin gögnum — og af hverju þetta snýst um stjórnarhætti, ekki tækni.
Samtal við Pietro Segreto, doktorsnema við Tor Vergata í Róm, um útgáfu, þekkingu og gervigreind. Útgefendur sem hliðverðir þekkingar; LLM sem skuggi; glerkassinn frá 1423 — og fatan sem hver kynslóð fyllir. (Samtalið fer fram á ensku.)
Guðmundur Smári Gunnarsson og ég byrjum í golfinu en endum í stóru samtali um líkama, takt, taugakerfi og gervigreind sem æfingafélaga. Færni verður til í líkamanum.
Samtal við Smára Sigurðsson múrarameistara um handverk, ábyrgð og lífið áður en tölvuöldin tók við. Hvernig lærist Deep Work og stóísk heimspeki ekki úr bókum heldur með því að horfa á meistara vinna og handlanga verkfærin á réttum tíma.
Er íslenskan að týnast í þýðingu á stafrænum tímum? Í nýjasta þætti Temjum tæknina ræði ég við Lilju Dögg Jónsdóttir, framkvæmdastjóra Almannaróms. Við köfum ofan í stöðu tungumálsins á öld gervigreindar og ræðum hvernig við tryggjum að íslenskan verði gjaldgeng í tæknisamfélagi framtíðarinnar, en endi ekki sem fornminjar á safni.
Er gervigreind bara tækni eða endurspeglun á okkur sjálfum? Gestir þáttarins eru Dr. Roberto Buccola og Giorgio Baruchello heimspekingur. Við ræðum tengsl tækni, sálfræði og goðsagna og skoðum ólíka menningarheima Íslands og Sikileyjar sem myndlíkingu á hvernig við nálgumst hið ómeðvitaða.
Stundum líður mér eins og við séum öll farþegar í lest sem brunar áfram á ógnarhraða, án þess að við vitum nákvæmlega hvert hún stefnir. Þessi lest er gervigreindarbyltingin. Í hlaðvarpinu mínu, „Temjum tæknina,“ er þetta kjarninn í því sem ég reyni að skilja: Hvernig getum við, sem einstaklingar og samfélag, lært að stýra þessari lest – eða að minnsta kosti haft áhrif á ferðalagið – í stað þess að vera bara farþegar?
Í nýjasta þættinum fékk ég til mín frábæran gest, Sigurð Óla frá Datalab, til að ræða einmitt þetta. Samtalið okkar varð fljótt að djúpri könnun á spennunni milli hins tæknilega og hins mannlega, milli skilvirkni og samkenndar.
Í tilefni af Alþjóðlegri viku opins aðgangs veltum við því fyrir okkur hvort við séum að opna dyr að þekkingu eða hvort við höfum opnað flóðgáttir upplýsinga. Í þættinum ræðum við við Píu Sigurlínu Vinnika, upplýsingafræðing, um upplýsingaflóðið, gagnrýna hugsun og nýja tækni á borð við gervigreind. Hvernig geta verkfæri eins og Scite.ai hjálpað okkur að synda í hafsjó vísindagreina og hvernig þurfum við að þjálfa okkur í að „prompta“ til að nýta tæknina sem best? Þetta er samtal um framtíð þekkingaröflunar.
Getur spjallmenni komið í stað sálfræðings? Og hvaða ábyrgð berum við á tímum þar sem tæknin býður upp á skjótar lausnir við flóknum mannlegum vanda? Pétur Maack Þorsteinsson sálfræðingur fer yfir mörkin milli manns og vélar og veltir upp spurningunni um hvað raunverulega skiptir máli þegar fólk þarf á stuðningi að halda.
Í þessum þætti ræði ég við Sverri Bergmann um ósýnilega þyngd stöðugrar tengingar. Sverrir varpar ljósi á veruleika þar sem tæknin gerir kröfu um tafarlaus svör allan sólarhringinn og mörkin milli persónulegs lífs og opinbers starfs hverfa. Við skoðum hvernig við getum endurheimt stjórnina og hvers vegna listamaðurinn Sverrir telur nauðsynlegt að leyfa sér stundum að vera ófullkominn.
Í þættinum ræði ég við Dr. Ara Kristinn Jónsson, sérfræðing með áratuga reynslu á sviði gervigreindar, um ábyrga nálgun á tæknina. Samtalið snertir á mikilvægi þess að auðga orðaforðann, skilja takmarkanir tækninnar og líta á hana sem öflugt verkfæri frekar en töfralausn.
Djúpt og einlægt samtal við myndlistamanninn Tolla Morthens og Dr. Auðbjörgu Björnsdóttur um kjarna mennskunnar á tímum gervigreindar. Í þættinum er rætt um hið óafturkallanlega augnablik mannlegrar sköpunar, mikilvægi gagnrýnnar hugsunar og hvernig við ræktum með okkur innri ró og finnum augað í fellibylnum – mitt í tæknistorminum.
Safa Jemay kom til Íslands 23 ára gömul, lærði íslensku á fimm mánuðum og rekur í dag tvö fyrirtæki sem tengja saman ólíka heima: annað í gegnum matargerð og hitt í gegnum gervigreind. Í þættinum ræðum við um hlutdrægni í gögnum, áhættuna af skuggagervigreind (Shadow AI) og hvernig óbilandi ákveðni og ástríða geta orðið hreyfiafl nýsköpunar.
Í þessum þætti ræði ég við Jónatan Sólon Magnússon, heimspeking og doktorsnema, um djúpstæð áhrif gervigreindar og sjálfvirkni á framtíð vinnunnar. Við köfum ofan í sögulegt samhengi iðnbyltinga og veltum fyrir okkur hvort þessi bylting sé frábrugðin þeim fyrri. Jónatan setur fram róttæka hugmynd um „frelsi frá vinnu“ sem lausn á yfirvofandi áskorunum, þar sem grunnframfærsla (borgaralaun) gæti gjörbreytt samningsstöðu launafólks og endurmótað efnahagslega hvata samfélagsins. Þetta er samtal um hvernig við getum nýtt tæknina til að skapa réttlátara og manneskjulegra samfélag þar sem áherslan færist frá hreinni framleiðni yfir á velferð, nýsköpun og tilgang.
Samtal við Gísla Ragnar Guðmundsson um aðgerðaáætlun Íslands í gervigreind, gagnastjórnunarkreppu hins opinbera, nálgun Singapúr á stafræna hæfni, kosti breiðrar þekkingar og af hverju stjórnmálamenn þögðu um gervigreind í kosningabaráttunni.
Í þessum þætti ræði ég við Helenu Sigurðardóttur, kennsluráðgjafa við Kennslumiðstöð Háskólans á Akureyri, um þá gríðarlegu umbreytingu sem tækninýjungar, og þá sérstaklega gervigreind, hafa á menntakerfið. Helena deilir einstakri reynslu sinni af innleiðingu tækni, allt frá fyrstu spjaldtölvunum til dagsins í dag. Farið er yfir hvernig hægt er að nýta gervigreind sem öflugan samherja í námi, áskoranir sem fylgja ábyrgri notkun og mikilvægi þess að halda í mannleg grunngildi á tímum örra breytinga.
Gervigreind og textun kvikmynda: Frá filmum til sjálfvirkra lausna
Í fyrsta þætti hlaðvarpsins Temjum tæknina ræði ég við Gunnar Ásgeirsson, sérfræðing í stafrænni kvikmyndavinnslu, um hvernig gervigreind er að umbreyta heimi textunar. Ferill Gunnars spannar allt frá því að sýna filmur í kvikmyndahúsum yfir í að reka eigið fyrirtæki sem nýtir nýjustu tækni, þar á meðal open-source lausnir, til að texta kvikmyndir og sjónvarpsefni fyrir íslenskan markað.