Borgaralaun: Stefnan sem enginn trúir á — fyrr en hún borgar reikningana
Magnús Smári Smárason·
Deila
Borgaralaun hafa lengi verið talin óraunhæf framtíðarsýn. En þegar gervigreind byrjar að ógna störfum millistéttarinnar munu sömu raddir og áður efuðust um stefnuna krefjast hennar til að tryggja eigið lífsviðurværi.
Það er nokkuð algengt að fólk spyrji mig út í framtíðina og sérstaklega borgaralaun. Ég get ekki spáð fyrir um framtíðina! En ég hef lengi haft stutt svar á reiðum höndum: þetta verður ekki valkostur. Hér er ástæðan.
„Það verða ekki hugsjónamenn sem berjast fyrir borgaralaunum. Þeim verður þrýst í gegn af sama fólkinu og sór að þau væru ómöguleg – allt þar til þau fóru að borga reikningana þeirra.“
Í áratugi voru borgaralaun hin fullkomna pólitíska hilling – draumsýnin sem hagfræðingar rökræddu, framtíðarsinnar blogguðu um og stjórnmálamenn vísuðu kurteisislega á bug. Vandamálið var ekki stærðfræðin. Það var pólitíkin.
Þetta breytist um leið og sérfræðinga- og stjórnendastéttin – styrktaraðilarnir, skoðanaleiðtogarnir, „þekkingarstarfsmennirnir“ – byrjar að finna fyrir þeim þrengingum sem hún fylgdist áður með úr öruggri fjarlægð.
Ímyndaðu þér augnablikið þegar stefnumótunarráðgjafi með 25 milljónir króna í árslaun áttar sig á að GPT-7 vinnur vinnuna hans betur, hraðar og án hádegishléa. Þá er „ölmusu“ hljóðlega breytt í „aðlögunarstuðning.“
Og þegar það gerist snýst pólitíska dæmið við á einni nóttu.
Borgaralaun munu ekki byrja sem borgaralaun. Þeim verður komið á sem „tímabundinni neyðarráðstöfun,“ skammtímalausn til að halda millistéttinni á floti. En pólitískur þrýstingur mun ýta undir vöxt þeirra. Skriðþungi kerfisins mun síðan festa þau í sessi.
Ég leyfi mér að spá að árið 2032 verðum við komin með borgaralaun að fullu, nema þau munu ekki kallast það – jafnvel þótt stjórnmálamenn haldi því fram að þetta sé aðeins bráðabirgðalausn, á meðan þeir berjast fyrir því í kosningabaráttu að hækka mánaðarlegu upphæðina.
Kaldhæðnin? Háværustu verjendur þessarar „ómögulegu“ stefnu verða sömu raddirnar og eyddu þrjátíu árum í að halda því fram að hún gæti aldrei orðið að veruleika.
Ekki vegna þess að þau hafi tekið kenningunni opnum örmum – heldur vegna þess að þau hafa tekið innborgununum fegins hendi!
Borgaralaun munu ekki koma með hvelli. Þau munu birtast eins og fjall: hægt, hljóðlega og óhagganlega.
Og þegar fjallið hefur myndast? Gangi þér vel að færa það.
Tengdar greinar
Sjá allar greinar →
Blogg
Samfélag og tækni
Er „Sjallasleikurinn“ dauður? – Að þora að vera til á tímum gervigreindar
Sjallasleikurinn er táknmynd fyrir frelsi til að gera mistök. En á tímum eftirlitsmenningar og gervigreindar — erum við í raun og veru frjáls?
16 dagar síðan
Blogg
Þegar gervigreind verður dómari (2. hluti): Tvískinnungurinn: Þegar gervigreind dæmir nemendur.
Ef það telst stjórnsýsluleg vanræksla að nota Claude til að dæma framlag fræðafólks, hvers vegna telst það þá „fræðilegur heiðarleiki“ að nota Turnitin til að dæma frumleika nemanda?
u.þ.b. 1 mánuður síðan
Blogg
Þegar gervigreind verður dómari (1. hluti): Lexía sem Ísland má ekki missa af
Mál Háskólans á Bifröst afhjúpar alvarlega bresti í skilningi á tækni þegar mállíkanið Claude var nýtt til að meta starfsheiður fólks. Gervigreind er öflugt hjálpartæki en hræðilegur húsbóndi. Hér er fjallað um takmarkanir mállíkana, fágaða vitleysu „sophisticated bullshit“ og hvers vegna vélar eiga aldrei að sitja í dómarasæti þegar ákvarðanir hafa alvarlegar afleiðingar. Greinin byggir alfarið á opinberri fjölmiðlaumfjöllun og gerir ekki ráð fyrir að öll málsatvik séu fullkunn.
u.þ.b. 2 mánuðir síðan